ಕಾಠ್ಮಂಡು/ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಸಹಜ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಈಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿವೆ. ನೇಪಾಳದ ನೂತನ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತದಿಂದ ಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಿನ ಶಾಪಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಗ್ಗಳ ಮೇಲೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ವಿಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಪ್ರಧಾನಿ ಬಾಲೆನ್ ಶಾ ನೇತೃತ್ವದ ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ 100 ನೇಪಾಳಿ ರೂಪಾಯಿ (ಸುಮಾರು 63 ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ) ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಯಾವುದೇ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ಅಥವಾ ‘ಭನ್ಸಾರ್’ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಈಗ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದಿನಸಿ, ಔಷಧಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಸಾಮಾನುಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಚುಲಾ ಮತ್ತು ಬನ್ಬಾಸಾದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ನೇಪಾಳಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈಗ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿವೆ. ಶೇ. 80ರಷ್ಟು ಸುಂಕದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಈಗ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಅಂಗಡಿಕಾರರು: ನೇಪಾಳಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹರಿವು ಇಲ್ಲದೆ ಗಡಿ ಪಟ್ಟಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಕುಸಿದಿದೆ.
ಜೀವನೋಪಾಯ: ಕೂಲಿಕಾರರು, ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಾಗಣೆದಾರರು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಆದಾಯ ಸೋರಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೇಪಾಳ ಅಧಿಕಾರಿ ಪುಣ್ಯ ಬಿಕ್ರಮ್ ಖಡ್ಕಾ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ನೇಪಾಳದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ‘ನೇಪಾಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು “ಜನ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾರಹಿತ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ “ಅನಧಿಕೃತ ದಿಗ್ಬಂಧನ” ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತಾರೂಢ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷದ (RSP) ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರೂ ಸಹ ಈ ಕ್ರಮ “ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕ” ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಬನ್ಬಾಸಾ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭರತ್ ಭಂಡಾರಿ ಅವರು ದೈನಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವಂತೆ ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. “ಸಣ್ಣ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ನೀತಿಗಳು ಬೇಡ, ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ನೀತಿಗಳು ಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.